www.urologija.hr



Ciste bubrega


I. Općenito o cistama bubrega


Ciste bubrega su česte, a s godinama života povećava se vjerojatnost njihovog nastanka. Vjerojatno su ciste bubrega i prije bile česte, ali nismo imali na raspolaganju metode kojima bi ih „otkrili“, odnosno pokazali, pa većina bolesnika s cistama nisu ni znali da ih imaju.

Zahvaljujući napretku medicine i širokoj primjeni ultrazvuka (UZV) i kompjuterizirane tomografije (CT), danas bolesnici često dolaze u urološku ambulantu zbog cista na bubregu.





II. Klinička slika i simptomi ciste bubrega


Važno je napomenuti da su u većini slučajeva ciste, zapravo „slučajan“ nalaz na UZV, odnosno na CT koji su rađeni zbog drugih razloga i/ili tegoba koje bolesnici imaju. Cista je zapravo prostor ispunjen tkivnom tekućinom u jednoj tankoj ovojnici. Jasan razlog nastanka cista kod velike većine bolesnika nije poznat. Bolesnici mogu imati jednu, ili više cista, mogu imati ciste na jednom, ali i na oba bubrega. Ciste mogu godinama biti iste veličine, ali mogu s vremenom i rasti, odnosno povećavati se.

Može se raditi o „običnim“ cistama koje su ispunjene samo tekućinom, ali ciste mogu biti i „komplicirane“. Komplicirane ciste pored tekućine imaju u sebi i tkivo, odnosno kalcifikate, te krvne žile. Često se zna desiti da se bolesnici žale urologu da ih cista boli. U načelu cista mora biti vrlo velika i na neki način vrlo „nezgodno“ smještena da bi uzrokovala bol, te se u velikoj većini slučajeva, zapravo radi o problemima s kralježnicom ili nekim drugim dijelom tijela koji se nalazi u blizini bubrega, odnosno ciste i koji je zapravo uzrok bolova.





III. Dijagnostika i obrada ciste bubrega


1. Ultrazvuk bubrega

Tko? - pregled obavlja liječnik specijalista urologije ili radiologije

Gdje?

  1. urolog u urološkoj ambulanti u bolnici
  2. urolog u privatnoj urološkoj ordinaciji
  3. radiolog na radiologiji u Domu zdravlja
  4. radiolog na radiologiji u bolnici
  5. radiolog u privatnoj radiološkoj ordinaciji

Ultrazvuk (UZV) bubrega je metoda gdje se koristeći UZV aparat prikazuje bubreg i cista u, odnosno na bubregu. Radi se o uređaju koji proizvodi specijalne valove koji zapravo spadaju u zvučne valove, ali su više frekvencije u odnosu na zvučne valove koje ljudi čuju. Slika organa, odnosno bubrega u ovom slučaju prikazuje se na ekranu monitora, a dobivaju se informacije o izgledu i veličini bubrega i ciste. UZV pregled se radi preko trbuha, odnosno leđa koristeći ultrazvučnu sondu i traje par minuta. UZV ima važnu ulogu u dijagnostici i praćenju cista na bubregu.


Slika 1: Dvije ciste bubrega. Jedna veličine 1.9 i druga vel. 2.4 cm.

Dvije ciste bubrega. Jedna veličine 1.9 i druga vel. 2.4 cm.



Slika 2: Cista bubrega, strelica pokazuje zadebljani "zid" ciste s kalcifikatom.

Cista bubrega, strelica pokazuje zadebljani 'zid' ciste s kalcifikatom.



Color Doppler (CD UZV) je specijalna vrsta UZV kojim se prikazuju krvne žile. CD UZV se koristi ukoliko se radi o „kompliciranim“ cistama, odnosno ukoliko postoji sumnja na prisustvo krvnih žila u cisti.


2. Kompjuterizirana tomografska urografija (CT)

Tko? - liječnik specijalista radiologije

Gdje?

  1. radiolog na radiologiji u bolnici
  2. radiolog na radiologiji u Domu zdravlja (ukoliko imaju CT)
  3. radiolog u privatnoj radiološkoj ordinaciji (ukoliko imaju CT)

Kod ove metode slika se dobiva korištenjem rentgenskog zračenja, a onda se rekonstruira pomoću kompjutera. Ukoliko bolesnici nisu alergični na jodna kontrastna sredstva daje im se prije, odnosno tijekom pretrage intravensko jodno kontrastno sredstvo zbog boljeg prikaz bubrega i ciste. CT je bezbolna pretraga koja traje par minuta, a dobivaju se informacije slično kao i kod UZV o izgledu i veličini bubrega i ciste.


3. Magnetska rezonanca (MR)

Tko? - liječnik specijalista radiologije

Gdje?

  1. radiolog na radiologiji u bolnici
  2. radiolog u privatnoj radiološkoj ordinaciji (ukoliko imaju MR)

Magnetska rezonanca je metoda slična CT-u, ali nema zračenja. Radi se o metodi koje je skuplja u odnosu na CT, a pogotovo u odnosu na UZV. MR u načelu, nema široku primjenu u dijagnostici i praćenju cista na bubregu.


Napomena: u tekstu su navedene pretrage koje se mogu raditi kod ciste bubrega. To ne znači da su sve nužne, odnosno da ne postoje još neke pretrage koje nisu navedene, a koje se mogu raditi kod ove bolesti. Konačnu odluku o tome donijeti će izabrani urolog u dogovoru s bolesnikom.





IV. Liječenje ciste bubrega


Bolesnici se mogu ovisno o broju, veličini i izgledu samih cista:

  1. pažljivo pratiti
  2. punktirati cistu
  3. operirati cistu

1. Pažljivo pratiti bolesnika


Tko? - liječnik specijalista urologije

Gdje?

  1. urolog u urološkoj ambulanti u bolnici
  2. urolog u privatnoj urološkoj ordinaciji

Pažljivo praćenje je metoda gdje se bolesnika redovito kontrolira par puta godišnje. U načelu se zapravo, velika većina bolesnika sa cistama prati. Bolesnici dolaze na redovite kontrole s nalazima UZV, CD UZV ili CT-a. Ukoliko se cista ne mijenja, odnosno ukoliko je nalaz bez bitnih promjena, bolesnici se i dalje prate.



2. Punkcija ciste


Tko? - liječnik specijalista urologije

Gdje? - u bolnici

Punkcija se može raditi kod „velike“ ciste, znači > 7 cm. Bolesnika se primi u bolnicu, te se u lokalnoj anesteziji (bolesnik leži na trbuhu ili boku i dobije injekciju lokalnog anestetika u leđa) pod kontrolom UZV, cista „napikne“ iglom i isprazni se njezin sadržaj. Nakon toga se u šupljinu ciste ušprica specijalno sredstvo koje će „zalijepiti“ njezine stjenke. Ovo je jednostavna i brza metoda liječenja ciste, ali kod određenog broja bolesnika cista se može vratiti nakon liječenja ovom metodom.



3. Operacija ciste


Tko? - liječnik specijalista urologije

Gdje? - u bolnici

Operacija ciste se u načelu izvodi kod cista koje nisu „obične“, znači kada ciste pored tekućine imaju u sebi i tkivo, odnosno krvne žile ili kalcifikate. Kod ovakvih cista postoji mogućnost da se u njima razvija nešto što bi moglo biti opasno za bolesnika (tumor), te se bolesnicima u ovakvim slučajevima savjetuje kirurški zahvat. Kirurški zahvat može biti otvoreni ili laparoskopski.


3.1. Otvorena operacija ciste

Zahvat započinje nakon što se bolesnika anestezira općom anestezijom. Napravi se rez sa strane tijela, na boku, oko razine jedanaestog rebra. Kirurg pristupa na bubreg i na cistu, te se cista odstranjuje. Ukoliko se tijekom zahvata pokaže da se radi o tumoru unutar ciste, onda se resecira (odstrani) ili dio bubrega, ili se odstrani cijeli bubreg zajedno s limfnim čvorovima, odnosno radi se radikalna nefrektomija. Sama operacija traje oko 1-2 sata. Ukoliko je sve u redu bolesnik ide kući oko 5-7 dana nakon operacije, dok se potpuni oporavak očekuje oko mjesec dana nakon operacije.


3.2. Laparoskopska operacija ciste

Laparoskopska operacija spada u tzv. minimalno invazivne metode liječenja, a to znači da se zahvat izvodi uz pomoć specijalnih instrumenata koji se uvode u bolesnika kroz male rezove na koži trbuha. Nakon što se pristupi u trbuh postupak je sličan otvorenoj operaciji. Koristi se zadnjih 15-tak godina i u odnosu na otvorenu operaciju ima određenih prednosti. Naime, manji je gubitak krvi, bolesnici imaju manji rez nego kod otvorene operacije, te se brže i bolje oporavljaju.


Što nakon operacije?


Oko 7-10 dana nakon operacije dolazi nalaz patohistološke analize tkiva ciste. Taj nalaz govori o izgledu ciste, odnosno o promjenama koje su u njoj nađene.

Bolesnici nakon operacije dolaze na redovite kontrole u različitim vremenskim intervalima. Kontroliraju im se laboratorijski nalazi, te se radi UZV, odnosno CT abdomena (trbuha).





Zaključak


Ciste bubrega su česta bolest. Većinom se otkrivaju „slučajno“ koristeći UZV, odnosno CT zbog drugih razloga, često prilikom sistematskog pregleda. Velika većina cista ne zahtijeva aktivno liječenje, nego se povremeno kontrolira. Međutim, ukoliko se radi o velikim cistama, odnosno cistama koje su „sumnjive“ savjetuje se kirurško odstranjenje ciste.





Nazad na vrh stranice !





Pitanja i odgovori !!!