www.urologija.hr



Kamenci mokraćnog mjehura


I. Općenito o kamencima mokraćnog mjehura


Kamenci u mokraćnom mjehuru nisu česti, a u načelu se radi o kamencima koji su se iz bubrega, odnosno mokraćovoda spustili u mokraćni mjehur i ne mogu se izmokriti. Kod muškaraca dobroćudno povećana prostata (BHP) može suziti otvor mokraćne cijevi i onemogućiti izmokravanje kamenaca.





II. Klinička slika i simptomi kamenaca u mokraćnom mjehuru


Kamenci mjehura mogu uzrokovati tegobe s mokrenjem, kao što su:

Kamenci mogu dovesti do učestalih upala mokraćnog mjehura, odnosno prostate. S druge strane bolesnici mogu imati kamence, a da nemaju izraženije tegobe, odnosno da se tegobe povezuju s drugim urološkim bolestima kao što je to dobroćudno povećanje prostate (BHP). Bolesnici mogu imati jedan, ali i više kamenaca u mokraćnom mjehuru, a kamenci mogu biti mali (par milimetara) ili i veliki (više centimetara).





III. Dijagnostika i obrada kamenaca mokraćnog mjehura


1. Biokemijska analiza mokraće (urina)

Tko? - bolesnik se u zdravstvenoj ustanovi pomokri u posudicu, mada se može pomokriti i kod kuće (posudica se može kupiti u ljekarni)

Gdje? - analiza mokraće se radi u:

  1. biokemijskom laboratoriju u Domu zdravlja
  2. biokemijskom laboratoriju u bolnici
  3. privatnom biokemijskom laboratoriju

Mokraća se gleda pod mikroskopom, te se određuje prisutnost upalnih stanica (leukocita) i crvenih krvnih stanica (eritrocita), može se također odrediti i prisutnost glukoze (šećera u urinu), te nekih drugih molekula. Nalaz može biti gotov u roku od 10-tak minuta.


2. Ultrazvuk mokraćnog mjehura

Tko? - liječnik specijalista urologije ili radiologije

Gdje?

  1. urolog u urološkoj ambulanti u bolnici
  2. urolog u privatnoj urološkoj ordinaciji
  3. radiolog na radiologiji u Domu zdravlja
  4. radiolog na radiologiji u bolnici
  5. radiolog u privatnoj radiološkoj ordinaciji

Ultrazvuk (UZV) mokraćnog mjehura je metoda gdje se koristeći UZV aparat prikazuje mokraćni mjehur i kamenac u njemu. Radi se o uređaju koji proizvodi specijalne valove koji zapravo spadaju u zvučne valove, ali su više frekvencije u odnosu na zvučne valove koje ljudi čuju. Slika organa, odnosno mokraćnog mjehura u ovom slučaju, prikazuje se na ekranu monitora, a dobivaju se informacije o izgledu mjehura, veličini i broju kamenaca, te informacije o izgledu i veličini prostate. UZV pregled se radi preko trbuha koristeći ultrazvučnu sondu i traje par minuta.

Važno je napomenuti da ukoliko se na UZV postavi sumnja na kamence, u načelu ih je potrebno još dokazati, odnosno potvrditi cistoskopijom. Za potvrdu kamenaca može se napraviti i intravenska urografija (IVU) ili kompjuterizirana tomografija (CT) zdjelice. Drugim riječima, sam UZV u većini slučajeva nije dovoljan da bi bili sigurni imamo li ili nemamo kamenac.


3. Nativna rentgenska (RTG) snimka urotrakta

Tko? - liječnik specijalista radiologije

Gdje?

  1. radiolog na radiologiji u Domu zdravlja
  2. radiolog na radiologiji u bolnici
  3. radiolog u privatnoj radiološkoj ordinaciji

Na slici se mogu vidjeti mineralne sjene koje mogu odgovarati kamencima. Slično kao i kod UZV, kamenaca koji se vidi na nativnoj RTG snimci potrebno je dokazati cistoskopijom. Za potvrdu kamenaca može se napraviti i intravenska urografija (IVU) ili kompjuterizirana tomografija (CT) zdjelice.


Slika 1.1: RTG snimka kamenaca u mokraćnom mjehuru, jedan veliki i nekoliko malih.

RTG snimkakamenaca u mokraćnom mjehuru, jedan veliki i nekoliko malih.



Slika 1.2: RTG snimka kamenca u mokraćnom mjehuru.

RTG snimka kamenca u mokraćnom mjehuru.



4. Intravenska urografija (IVU)

Tko? - liječnik specijalista radiologije

Gdje?

  1. radiolog na radiologiji u Domu zdravlja
  2. radiolog na radiologiji u bolnici
  3. radiolog u privatnoj radiološkoj ordinaciji

Intravenska urografija (IVU) je „starija“ metoda prikaza kamenaca u odnosu na kompjuteriziranu tomografsku urografiju (CT). Radi se zapravo o nekoliko nativnih rentgenskih snimki urotrakta, međutim ovdje bolesnik dobije intravensko jodno kontrastno sredstvo, te se rentgenske snimke slikaju u određenim vremenskim razmacima. Pretraga se ne smije raditi kod bolesnika koji su alergični na jodna kontrastna sredstva. Prednost IVU je manja količina zračenja u odnosu na CT, ali CT daje puno više informacija i zbog toga se IVU danas rjeđe izvodi.


5. Kompjuterizirana tomografija zdjelice (CT)

Tko? - liječnik specijalista radiologije

Gdje?

  1. radiolog na radiologiji u bolnici
  2. radiolog na radiologiji u Domu zdravlja (ukoliko imaju CT)
  3. radiolog u privatnoj radiološkoj ordinaciji (ukoliko imaju CT)

Kod ove metode slika se dobiva korištenjem rentgenskog zračenja, a onda se rekonstruira uz pomoć kompjutera. CT je bezbolna pretraga koja traje par minuta, a dobivaju se informacije o izgledu i veličini mjehura i kamenca, te informacije o prostati, kao i o drugim organima u zdjelici. CT je kvalitetnija pretraga u odnosu na UZV i IVU, te su samim time i dobivene informacije bolje.


6. Cistoskopija

Tko? - pregled obavlja liječnik specijalista urologije

Gdje?

  1. urolog u urološkoj ambulanti u bolnici
  2. urolog u privatnoj urološkoj ordinaciji

Bolesnik legne na leđa na „urološki stol“ i postavi noge na nogare. Nakon primjene lokalnog anestetika ulazi se specijalnim instrumentom (cistoskopom) u mokraćnu cijev (tamo gdje izlazi mokraća, znači na vrhu glavića penisa kod muškarca, odnosno iznad rodnice kod žena), pa u mokraćni mjehur i prikazuje se kamenac. Cistoskopija traje oko 1 minutu, u načelu je neugodna, pa čak se može reći i bolna pogotovo, ako se bolesnik ne može opustiti što je često slučaj. Ipak, kod većine bolesnika ne radi se o boli koja bi zahtijevala anesteziju.


Slika 2: Cistoskop.

cistoskop



Slika 3: Fleksibilni cistoskop.

Fleksibilni cistoskop



Prije cistoskopije potrebno je napraviti mikrobiološku analizu mokraće, odnosno urinokulturu koja mora biti sterilna, također bolesnik mora reći liječniku ukoliko uzima lijekove koji djeluju na zgrušavanje krvi.


Napomena: u tekstu su navedene pretrage koje se mogu raditi kod kamenca mokraćnog mjehura, to ne znači da su sve nužne, odnosno da ne postoje još neke pretrage koje nisu navedene, a koje se mogu raditi kod ove bolesti. Konačnu odluku o tome donijeti će izabrani urolog u dogovoru s bolesnikom.





IV. Liječenje kamenca mokraćnog mjehura


Tko? – liječnik specijalista urologije

Gdje? - u bolnici


1. Razbijanje kamenca vantjelesnim udarnim valovima (ESWL)

Ova metoda koristi uređaj koji proizvodi udarne valove koji razbijaju kamenac. U samom uređaju se nalazi izvor udarnih valova koji putuju kroz tijelo sve do kamenca kojeg razbijaju. Zahvata se radi kao ambulantna procedura, odnosno preko dnevne bolnice.

Bolesnik leži na specijalnom stolu, a udarni valovi se usmjeravaju u područje mokraćnog mjehura. Procedura traje oko ½-1 sat ovisno o određenom broj udarnih valova, određene energije koje bolesnik treba primiti. Neki bolesnici se žale na bolove prilikom ESWL-a, mada većina nema značajnih tegoba. Ukoliko su bolovi jaki ESWL tretman se prekida.

Učinak ESWL-a se kontrolira nativnom RTG snimkom urotrakta. Nakon zahvata može se desiti da bolesnici imaju nešto krvi u mokraći, ali obično se mokraća izbistri kroz par dana. U načelu bolesnici dolaze par puta na razbijanje, mada je moguće da se već prilikom prvog tretmana kamenci razbiju, a nakon što se razbiju u male komadiće, bolesnik ih izmokri. ESWL se danas ne koristi često za liječenje kamenca u mokraćnom mjehuru.



2. Razbijanje kamenca endoskopski laserom

Mada se razbijanje kamenca endoskopskim pristupom koristi dugi niz godina, nedavno je upotreba lasera kao izvora energije za razbijanje kamenca dovela do značajnog napretka ove metode.

Bolesnika se prima u bolnicu, a zahvat započinje nakon što je bolesnik anesteziran spinalnom anestezijom. Prvo se specijalnim instrumentom (cistoskopom) kroz otvor mokraćne cijevi (tamo gdje izlazi mokraća, znači na vrhu glansa penisa kod muškarca, odnosno iznad rodnica kod žena) ulazi u mokraći mjehur. Kroz instrument se onda uvodi cjevčica s laserom koji se usmjerava u kamenac i razbija ga u manje komadiće koji se onda izvade, odnosno bolesnik ih kasnije izmokri.

Sama procedura spada u tzv. minimalno invazivne zahvate, traje od nekoliko desetaka minuta do 1-2 sata (ovisno o veličini i broju kamenaca). Zahvat se obično završava postavljanjem katetera u mokraćni mjehur. Bolesnik ostaje u bolnici kroz par dana.



3. Razbijanje kamenca endoskopski mehaničkom litotripsijom

Ova metoda je zapravo ista kao endoskopsko razbijanje kamenca laserom, samo se umjesto laserske energije za razbijanje koristi instrument (mehanički litoklast) koji na svom vrhu ima kliješta kojima hvata i drobi, odnosno mrvi kamenac. Ova metoda se rijetko koristi i to uglavnom za manje kamence.


Slika 4: Mehanički litoklast.

Mehanički litoklast.



4. Otvorene operacije kamenca

Otvorene operacije kamenca su prije više desetaka godina bile zapravo najčešća metoda liječenja kamenaca. Danas zahvaljujući napretku tehnike i medicine, one predstavljaju rijetkost. Ukoliko se kamenci ne mogu riješiti jednom od gore navedenih metoda, odnosno njihovom kombinacijom radi se otvorena operacija.

Bolesnika se prima u bolnicu, a zahvat započinje nakon što se bolesnika anestezira spinalnom anestezijom. Rezom kroz donji dio trbuha pristupa se na mokraćni mjehur koji se otvori, a iz njega se izvadi kamenac. Često se kod ove operacije „izvadi“ i dio prostate koji je povećan i koji smeta normalnom izlasku mokraće iz mokraćnog mjehura. Sam zahvat traje oko 1 sat. Bolesnici borave u bolnici oko 5-7 dana, a nakon toga ukoliko je sve u redu, idu kući. Trebaju se javiti na kontrolu izabranom urologu.


Slika 5: Različiti kamenci izvađeni iz mokraćnog mjehura otvorenim operativnim zahvatom.

Različiti kamenci izvađeni iz mokraćnog mjehura otvorenim operativnim zahvatom




Različiti kamenci izvađeni iz mokraćnog mjehura otvorenim operativnim zahvatom



Različiti kamenci izvađeni iz mokraćnog mjehura otvorenim operativnim zahvatom




Različiti kamenci izvađeni iz mokraćnog mjehura otvorenim operativnim zahvatom




5. Izmokravanje kamenca

Jasno da neki bolesnici mogu kamence i izmokriti, što je zapravo najbolje rješenje i za njih i za liječnika. Uglavnom se radi o manjim kamencima (nekoliko milimetara) mada se mogu izmokriti i veći kamenci, često se to dešava kod osoba koje su već ranije izmokravale kamence. Vjerojatnost izmokravanja kamenaca može se povećati pijenjem tekućine i uzimanjem specijalnih lijekova.





V. Zaključak

Kamenci mokraćnog mjehura nisu česti. Uglavnom se radi o kamencima koji su se spustili ili iz bubrega ili iz mokraćovoda i ostali u mokraćnom mjehuru, te s vremenom „narasli“. Često mogu biti udruženi s povećanom prostatom (BHP). Danas se moderno liječenje zasniva se na endoskopskom razbijanju kamenaca i to najbolje primjenom laserske energije.





Nazad na vrh stranice !





Pitanja i odgovori !!!